Psychologia
i Dydaktyka – orientacja interpretatywna
Podstawowym
celem artykułu jest zaznajomienie czytelników z terminem orientacja
interpretatywna. Współczesna szkoła w
Polsce jest nadal nastawiona na model behawiorystyczny. Opiszę w artykule
orientację opartą o model konstruktywistyczny w dydaktyce nauczania, zadam
pytania które są specyficzne dla orientacji interpretatywnej oraz przedstawię
przykład.
Orientacja interpretatywna w modelu konstruktywystycznym
Orientacja
interpretatywna jest ukierunkowana bardziej na model konstruktywistyczny w
dydaktyce kształcenia. Opiera się o zasady metodologii jakościowej, woli
opisywać zastaną sytuację, to co widzi. Refleksje również są oparte na
przedstawieniu danej sytuacji. Kiedy zjawisko, rzecz, sytuacja… zostaną
opisane, orientacja interpretatywna stara się wyjaśnić: czemu jest tak jak to
zostało opisane. Orientacja interpretatywna opiera się o teorię psychologii, w
której odnosi się do umysłu uczniów. Stara się odpowiedzieć na pytanie: Co
teraz dzieje się w umyśle ucznia? W jaki sposób uczeń rozumuje? Jak
zinterpretować to co uczeń mówi? Co uczeń miał na myśli, mówiąc… ? Pedagogiczny
punkt odniesienia w orientacji interpretatywnej to refleksja na temat: Kiedy uczę
w ten sposób, kiedy uczę danego materiału to co uczeń zyskuje dla swojego
rozwoju, co to wniesie do jego życia ? Jeżeli zwracam się do niego w określony sposób
to jak on to odbierze? To ciągła analiza procesu nauczania, analiza relacji
które panują w klasie, to ciągła refleksja nad tym jak nauczyciel naucza. Zajęcia
oparte na dydaktyce zorientowanej interpretatywnie nie są oparte o żaden wzór.
Nauczyciel reaguje domyślając się co uczeń miał na myśli, to nauczyciel
interpretuje tok rozumowania ucznia. Uczeń nie stara się opracować zadania w
myśl sposobu jego rozwiązania przez nauczyciela, sam dochodzi do rozwiązania
danego problemu, sam dobiera sposób w jaki go rozwiąże, metodę dzięki której to
osiągnie. Nauczyciel i sam uczeń nie wiedzą, czy taki a nie inny sposób rozwiązania
problemu wpłynie korzystnie na dziecko, czy też negatywnie. Orientacja
interpretatywna uznaje nauczanie, które jest oparte na procesie naturalnym,
mającym sprawić, że uczeń poradzi sobie w życiu i przetrwa, będzie umiał
przystosować się do środowiska, mimo braku narzuconych schematów myślenia. Orietnacja
interpretatywna opiera się o obserwacje otoczenia, jego analizę, podjęte kroki
działania oraz refleksję nad tym do czego działanie to doprowadziło. Przykładem
mogą być zajęcia, podczas których klasa wychodzi do parku. Dzieci idą i
przypatrują się napotkanym zjawiskom przyrody, słuchają. Nauczyciel jest osobą,
która w razie pytań uczniów odpowiada, ale nigdy nie narzuca im zadań typu: stójcie grzecznie, w parach obok tego drzewa, to
drzewo nazywa się Kasztanowiec. Nauczyciel może opowiedzieć o drzewie, podać
jego nazwę, pod warunkiem, że dzieci o to zapytają. Można przygotować uczniom
zadania, odnajdź drzewo które wygląda…
Krótkie podsumowanie
Podsumowując
orientacja interpretatywna w swoim założeniu określa co uczeń jest w stanie
zaobserwować, przeanalizować i działać. Opiera swoje rozumienie na opisie co
dzieje się w umyśle ucznia, co uczeń zyskuje dzięki nauczaniu. Jest to opis
świata, w którym aktualnie znajduje się człowiek. Nauczyciel ma zadanie
domyślać się co uczeń miał na myśli interpretując w ten sposób rzeczywistość.
Moim zdaniem model interpretatywny jest trudny do realizacji w warunkach szkół
publicznych. Bez zastanawiania co zrobić żeby było lepiej – nie byłby możliwy
rozwój pedagogiki. Dlatego orientacja interpretatywna powinna być łączona z
orientacją behawiorystyczną (z pewnym wzorami i ustaleniami narzucanymi z góry)
aby móc w pełni sprawnie funkcjonować i prowadzić do rozwoju i braku stagnacji.
Literatura:
Klus-Stańska D. (2010), Dydaktyka wobec chaosu pojęć i zdarzeń, Warszawa,
wyd. Akademickie ŻAK.
Juul J. (2014), Kryzys szkoły. Co
możemy zrobić dla uczniów, nauczycieli i rodziców?, tłum. D. Syska, Podkowa
Leśna, Wyd. MiND.
Rubacha K. (2008), Metodologia badań
nad edukacją, Warszawa, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
autor: Elżbieta Rogalska: z wykształcenia technik informatyk, pedagog. Pracuje jako copywriter - content marketer.
Pedagog,
technik informatyk. Publikowała na łamach: "Edukacja i
Dialog", "Nestor" i licznych portalach edukacyjnych i
poetyckich.
Zajmuje się tematyką: Przywództwem w edukacji, Tanatopedagogiką,
Ciszą w życiu i twórczości Janusza Korczaka, Sytuacją
Szkoły Wyższej w Polsce, Michelem Foucaultem, Reportażem,
Horrorem wampirycznym, Mateuszem Grzesiakiem, Justyną
Nowotniak, e-commerce, content-marketing, SEO.
