7 stycznia 2016

Socjalizacja jako podstawowe pojęcie i kategoria pedagogiczna Elżbieta Rogalska


Opis publikacji: Artykuł przedstawia socjalizację jako podstawowe pojęcie i kategorię pedagogiczną. Publikacja zestawia ze sobą definicje różnych autorów i przedstawia wzięte z nich ogniwa do całości definicji. Omówienia poszczególnych definicji oddają sedno każdej z prezentowanych definicji.

Socjalizacja jako podstawowe pojęcie i kategoria pedagogiczna


Socjalizacja umożliwia zmianę
to dzięki niej za rok się dostanę
tam gdzie już byłem ale mnie zabrali
pełnowartościowy będę dla społeczeństwa
chociaż z bagażem o którym, możliwe, nie mają pojęcia
wyjdę i będę standardowy
pełen wiedzy, przekonań - bardzo jakościowy
Witam wszystkich na drodze napotkanych
to ja - człowiek z socjalizowany[1]


Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie socjalizacji w świetle pojęcia i kategorii pedagogicznej, jako podstawy tej dziedziny nauk. Istota socjalizacji zostanie ukazana definicyjnie, w ujęciu różnych autorów, z własnym omówieniem. Pierwsza definicja obejmuje termin socjalizacja jako ”ogół zmian zachodzących w jednostce pod wpływem oddziaływań społecznych, umożliwiających jej stopniowe stawanie się pełnowartościowym członkiem społeczeństwa.”[2] Oznacza to, że socjalizacja poprzez społeczne zaangażowanie umożliwia nabycie nawyków standardowych dla danej społeczności.
Pedagogika ma za zadanie przygotowywać do życia, jest więc praktyczną dyscypliną naukową, którą różnie się definiuje, w ramach tego artykułu pedagogikę będziemy definiować jako „nauka o wychowaniu, której przedmiotem jest działalność wychowawcza, mająca na celu wyposażenie całego społeczeństwa - a przede wszystkim młodego pokolenia - w wiedzę, sprawności ogólne i zawodowe, zainteresowania, systemy wartości, postawy i przekonania oraz przysposobienie do oddziaływania na własny rozwój.”[3] Pedagogika w swoich zarysach obejmuje socjalizacje, którą oddaje jako sposób dostarczania społeczeństwu ogólnych wartości, nawyków, przekonań, umiejętności i wiedzy. Według Antoniny Kłoskowskiej socjalizacja to „oprócz zamierzonych wpływów wyspecjalizowanych instytucji, grup i osób, działania niezamierzone, oddziaływania urządzeń i instytucji pozornie nie mających związku z procesem kształtowania jednostki, działania społeczne, jak również wpływ materialnego aparatu kultury.”[4] A. Kłoskowska dodaje do definicji socjalizacji oddziaływania niezamierzone, które bez celowego zamiaru wpływają na życie osoby. Wiliam Thomas i Florian Znaniecki dodają do definicji socjalizacji aspekt dokonania świadomej zmiany w sobie, tak by przystosować się do panujących norm i społeczeństwa jako całości[5]. Według Jana Szczepańskiego to „ogół procesów nabywania pod wpływem otoczenia społecznego dyspozycji psychicznych czyniących jednostkę zdolną do życia w społeczeństwie cywilizowanym… w zbiorowości, umożliwia porozumiewanie się i inteligentne działanie w jej ramach, uczy, jak się zachowywać, by osiągnąć cele życiowe.”[6] J. Szczepański określa socjalizację jako przede wszystkim zmianę psychiczną, dzięki której osoba zmienia swoje zachowanie adekwatnie do panujących, w cywilizowanym świecie, norm. Według Tarzycjusza Bulińskiego to „uczenie i uczenie się kultury, które choć odbywa się w sposób świadomy lub [...] nawykowy, to jednak nikt nie czyni go przedmiotem refleksji”[7] T. Buliński zwraca uwagę na brak refleksji nad uczeniem się życia. Uważa, że socjalizacja uczy kultury ale nie uczy refleksji.
Podsumowując socjalizacja ma różne definicje, z każdej z tych definicji można przyjąć poszczególne tezy. Jednak zawsze socjalizacja to zmiana człowieka, zmiana w drodze ku lepszemu, ku doskonałości, ku stawaniu się przyjaznym dla siebie i otoczenia. Socjalizacja dostarcza wiedzy, umiejętności, wartości, uczy kultury, sprzyja zmianie siebie w celu przystosowania do panujących norm, czasami nieświadomie uczy jak adekwatnie zachować się w cywilizowanym świecie. Założeniem socjalizacji jest więc ulepszanie, dostosowanie, ujmowanie człowieka jako istoty społecznej do standardowych wymagań wspólnej egzystencji. Stara się osobę dostosować, jednak, jak zauważa T. Biliński, w dostosowaniu tym, często zapomina uczyć refleksji. Refleksji, a więc zastanowienia się nad istotą bycia, życia, siebie, świadomego poczucia swojego istnienia, uświadomienia po co się urodziło, że zmiany, które właśnie w sobie dokonuje są potrzebne by móc cieszyć się wolnością, może ograniczoną, ale bez krat.


Kategoria: Artykuł
Dziedzina: Pedagogika Ogólna
Literatura:
Buliński T. (2002), Człowiek do zrobienia, Wydawnictwo UAM, Poznań.
Kłoskowska A. (1969), Z historii i socjologii kultury, PWN, Warszawa.
Okoń W.  (2001), Nowy słownik pedagogiczny, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie "Żak".
Szczepański J. (1970), Elementarne pojęcia socjologii, PWN, Warszawa.
Thomas I.W. ,Znaniecki F. (1976), Chłop polski w Europie i w Ameryce, PWN, Warszawa.




[1] Autor: Elżbieta Rogalska
[2] W. Okoń (2001), Nowy słownik pedagogiczny, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie "Żak",s. 359.
[3] Tamże, s. 285.
[4] A. Kłoskowska (1969), Z historii i socjologii kultury, PWN, Warszawa, s. 325.
[5] W. I. Thomas F. Znaniecki (1976), Chłop polski w Europie i w Ameryce, PWN, Warszawa.
[6] J. Szczepański (1970), Elementarne pojęcia socjologii, PWN, Warszawa, s. 94.
[7] T. Buliński (2002), Człowiek do zrobienia, Wydawnictwo UAM, Poznań.


autor: Elżbieta Rogalska: z wykształcenia technik informatyk, pedagog. Pracuje jako copywriter - content marketer. 

Pedagog, technik informatyk. Publikowała na łamach: "Edukacja i Dialog", "Nestor" i licznych portalach edukacyjnych i poetyckich.
Zajmuje się tematyką:  Przywództwem w edukacji, Tanatopedagogiką, Ciszą w życiu i twórczości Janusza Korczaka, Sytuacją Szkoły Wyższej w Polsce, Michelem Foucaultem, Reportażem, Horrorem wampirycznym,  Mateuszem Grzesiakiem, Justyną Nowotniak, e-commerce, content-marketing, SEO.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz