25 września 2015

Recenzja - Homo Viator . Wstęp do metafizyki nadziei – Gabriel Marcel Elżbieta Rogalska


           

        Gabriel Marcel to francuski filozof, który był jednym z głównych przedstawicieli egzystencjalizmu chrześcijańskiego. Prócz filozofią parał się pisarstwem, a mianowicie był krytykiem literackim i dramaturgiem.
Homo Viator. Wstęp do metafizyki nadziei - powstał w 1984 roku. Z leksykalnego punktu widzenia Homo - Człowiek, Viator - w podróży, poszukujący. Gabriel Marcel przedstawił w niej zawiłe rozmyślania – intuicje – na temat: ciekawość – niepokój, opinia – wiara, problem – tajemnica, posiadanie – istnienie. Filozofia chrześcijańskiego egzystencjalizmu Gabriela Marcel zawiera rozdziały: Ja i inni, Zarys fenomenologii i metafizyki nadziei, tajemnica rodziny, pragnienie twórcze istotą ojcostwa, posłuszeństwo i wierność, wartość i nieśmiertelność, niebezpieczna sytuacja wartości etycznych, byt i niebyt, odrzucenie zbawienia i wywyższenie człowieka absurdu, Rilke, świadek spraw ducha, człowiek zbuntowany.
315 stron poświęconych intuicjom Gabriela Marcel nie jest tym czego osobiście oczekiwałam i szukałam sięgając po tą pozycję książkową. Poszukiwałam nadziei, a odnalazłam zaledwie jeden, krótki, rozdział poświęcony nadziei, chociaż tytuł wskazywał, że cała pozycja jest jej poświęcona. Oprócz egzystencjalizmu znajdziemy również ontologię, zwłaszcza w rozdziale byt i niebyt.
Przejdziemy przez różne pojęcia, np. ja jako świadomości siebie jako  siebie samego. Jako kryjówki oryginalności. Jako osoby mającej przywilej popadania w samozachwyt. Jako pojmowanie istnienia oczami dziecka – egocentrycznie - wszystko się wokół mnie obraca, a ja jestem centrum. Odnajdziemy pojęcie obecności jako odczucia istnienia. Gabriel Marcel w - Homo Viator. Wstęp do metafizyki nadziei. - opisał ludzi bezosobowych, które nie są zdolne do samoświadomości, samowiedzy. Autor pisze również o odpowiedzialności, która spoczywa na każdej istocie, która nazywa siebie osobą – odpowiedzialności za swoje czyny i słowa, a która to odpowiedzialność wiąże się ze świadomością poniesienia skutków i konsekwencji. Miłośnicy trudnych słów odnajdą synidezę. Jest to akt, dzięki któremu nasz mózg jednym spojrzeniem może odebrać całość.
Egzystencjalizm w wydaniu chrześcijańskim zauważymy już w pierwszym rozdziale, w którym autor rozmyśla nad pojęciem narzuconej wersji dobra i zła. Spotkamy się z terminem rozporządzalności czyli wspomaganie przeznaczenia, współpraca z losem, tak żeby wycisnąć na nim swoje piętno, dla własnej korzyści.
Lubujący się w pozycjach poświęconych władzy, kontroli i manipulacji, również odnajdą coś dla siebie. Odkryjemy różnicę między wyjaśnieniem a odkryciem. Jeżeli szukamy początku i końca istoty, to znajdziemy ją w - Homo Viator. Wstęp do metafizyki nadziei. – w postaci rzeczywistości ponadosobowej. Nie będę zdradzać tajemnicy nadziei Gbriela Marcel, jej odkrycie leży u źródeł rozdziału : zarys fenomenologii i metafizyki nadziei.
Autor porusza również temat rodziny jako tradycji, bez której człowiek gubi sam siebie. Pisze o wolnomyślicielstwie, które według niego przyczynia się do doprowadzania do starć, a w konsekwencji rozpadu rodziny.
Dostrzeżemy, na dość licznych kartach – Homo Viator. Wstęp do metafizyki nadziei. – w jaki sposób Gabriel Marcel rozumie twórczość. Twórczość jako uwznioślenie rzeczywistości wszystkiego co istnieje. Gabriel Marcel garściami czerpie od filozofii Sartre i tak spotkamy się z pojęciem neantyzacji, czyli nicościowania, autor przestrzega przed uznawaniem neantyzacji za unicestwienie. Autor określa poezję jako kreowanie rzeczywistości, określenie przedmiotów tak jakby nigdy nie zostały w ten sposób pomyślane.
 Spotkamy się z mitem nadczłowieka. Gabriel Marcel apeluje o przywrócenie oczekiwania na nieoczekiwane. Rozdział poświęcony Rilke, to przedstawienie jego poezji, z podejściem krytycznym, co nie oznacza całkowitej niezgody, opowiada o doświadczeniu mediumicznym Rilke i duchu, który sam siebie nazwał Nieznany, a który przyczynił się do ciekawej przygody Rilke, której to tajemnicy nie opisze. Gabriel Marcel pisze również o buncie. Rozdział poświęcony definicji bunt, jest wynikiem studiowania literatury Alberta Camusa. Napiszę jedynie, że bunt według Marcel jest swego rodzaju nieodwracalnym wprowadzeniem zmian, wartością, ale też urażoną świadomością. „Wszystko sprowadza się do różnicy między tym co się ma, a tym czym się jest.” – Marcel rozważa nad Mieć czy Być Fromma, nad byciem i posiadaniem. Natomiast miłość Gabriel Marcel określa jako zniwelowanie napięcia wytworzonego między sobą przez dwoje ludzi.
Podsumowując uważny czytelnik na łamach – Homo Viator. Wstęp do metafizyki nadziei. – znajdzie przede wszystkim namysł nad zatraceniem, upodleniem, wstrętem do życia. Pomiędzy wzmiankami o wierze, miłości, nadziei, przesiewa się dość duża dawka destrukcyjnych myśli. Dlatego książkę tą trudno jest ocenić, żeby nie wzbudzić zniechęcenia ale też nie sprawić rozczarowania, kiedy czytelnik po nią sięgnie, oczarowany tytułem, czy tytułami rozdziałów. Będąc sprawiedliwym rzecz trzeba ująć jak następuje: Gabriel Marcel przedstawia książkę pełną własnych intuicji, opartych na gruncie poprzedników, jak np. Sartre. Pisze wiele o śmierci. Jako krytyk literacki, recenzuje kilka książek, ciekawych osobistości: Camus, Rilke, Bataille. Jest to piękna książka o intuicjach autora, o redefiniowaniu zdefiniowanych i zdaje się zapomnianych wartościach. Pomiędzy negatywnymi odniesieniami do życia, można doszukać się barw pozytywnych. Trudny jest język filozofii, ale nie zniechęcajmy się, postarajmy się skupić, wtedy znaczenie słów szybciej przyjdzie do głowy, a niepospolity szyk zdania, przestawi się na tradycyjny.


autor: Elżbieta Rogalska: z wykształcenia technik informatyk, pedagog. Pracuje jako copywriter - content marketer. 

Pedagog, technik informatyk. Publikowała na łamach: "Edukacja i Dialog", "Nestor" i licznych portalach edukacyjnych i poetyckich.
Zajmuje się tematyką:  Przywództwem w edukacji, Tanatopedagogiką, Ciszą w życiu i twórczości Janusza Korczaka, Sytuacją Szkoły Wyższej w Polsce, Michelem Foucaultem, Reportażem, Horrorem wampirycznym,  Mateuszem Grzesiakiem, Justyną Nowotniak, e-commerce, content-marketing, SEO.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz